Fixie & Growie
Aan de slag met mindset!
Home
Over mindset
Producten
Links
Tips voor thuis en op school
Contact
Over Het TalentenLab
Over mindset

MINDSET: DE BASIS VAN TALENTONTWIKKELING!

Motivatie voor leren
Ieder kind wordt geboren met een sterke wil om te leren. Heel jonge kinderen zijn dagelijks bezig met leren (eten, lopen, praten) en doen dit vol overgave. Ze vinden het nooit te moeilijk, zijn niet bang om fouten te maken en geven niet op. Vreemd genoeg kan deze passie voor leren verdwijnen en zijn er kinderen die hun motivatie lijken te verliezen wanneer het lastig wordt. Dat kan op school zijn, wanneer ze daadwerkelijk worden aangesproken op hun talenten, maar ook bijvoorbeeld bij pianoles of turnen. Zolang alles goed gaat, blaken ze van zelfvertrouwen, maar wanneer ze uitgedaagd worden het beste uit zichzelf te halen, haken ze het liefst zo snel mogelijk af. De mindsettheorie van Carol Dweck verklaart waarom.

Hoe denkt het kind over zichzelf?
De term 'mindset' staat voor de manier waarop  kinderen (en volwassenen!) denken over zichzelf en in het bijzonder over hun intelligentie en kwaliteiten. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt tussen een vaste mindset en een groeimindset. Kinderen met een vaste mindset geloven (bewust of onbewust) dat hun persoonlijke eigenschappen vaststaan. Je bent met een bepaalde 'hoeveelheid' intelligentie en kwaliteiten geboren en hiermee zul je het de rest van je leven moeten doen. Kinderen met een groeimindset daarentegen geloven dat ze zichzelf steeds kunnen blijven verbeteren en ontwikkelen. Je talenten zijn slechts het startpunt en je kunt steeds blijven groeien door hard te werken en ervaring op te doen.

De vaste mindset
Omdat kinderen met een vaste mindset het gevoel hebben dat hun kwaliteiten onveranderlijk zijn, vinden ze het belangrijk dat ze vaak kunnen laten zien dat ze over een behoorlijke portie aangeboren talent beschikken. Dit verlangen om slim of goed over te komen heeft echter een keerzijde. Kinderen met een vaste mindset voelen zich slim wanneer ze iets snel en perfect doen. Ze doen daarom liever geen dingen die lastig zijn. Wanneer je een uitdaging aangaat, is de kans dat je fouten maakt namelijk erg groot. En kinderen met een vaste mindset vinden fouten maken vreselijk: als je slim bent wanneer alles snel en goed gaat, ben je vanzelfsprekend dom wanneer je fouten maakt!
Een tweede probleem is dat kinderen met een vaste mindset liever geen moeite voor iets doen. Voor deze kinderen is het duidelijk: òf je kan het, òf je moet er hard voor werken. Het feit dat je inspanning voor iets moet leveren betekent voor kinderen met een vaste mindset dus dat je er eigenlijk helemaal niet zo goed in bent. Oefenen en hard werken hoort volgens hen bij kinderen die niet zo slim of goed zijn. Dus wanneer je wilt overkomen als een natuurtalent, moet je dat dus vooral niet doen!

De groeimindset
Wanneer je ervanuit gaat dat je altijd beter kunt worden, vind je uitdagingen geweldig. Kinderen met een groeimindset genieten van moeilijk werk, omdat ze hierdoor het gevoel krijgen dat ze zich aan het ontwikkelen zijn. Fouten maken hoort er voor deze kinderen gewoon bij: je kunt er iets van leren en jezelf verbeteren. Kinderen met een groeimindset zullen niet opgeven wanneer het even tegenzit of wanneer iets veel moeite kost. Ze accepteren het leerproces dat hoort bij groeien. Ze weten dat ze hard moeten werken om verder te komen en leveren die inspanning graag.
Een groeimindset leidt kortom tot een passie voor leren. Wil je een kind zijn talenten optimaal laten benutten, dan is het dus van belang dat hij een groeimindset ontwikkelt. Het goede nieuws is: je kunt je mindset veranderen en volwassenen kunnen kinderen helpen een groeimindset aan te leren of te behouden!

Wie voor een dubbeltje geboren is...
De vaste mindset en de groeimindset zijn sterk verweven in onze cultuur. Kijk maar eens naar de volgende spreekwoorden en gezegden:
"Dat gaat me boven de pet", "Dat is de aard van het beestje", "Eerste viool willen spelen", "Ergens als een berg tegen opzien"... De vaste mindset is hier duidelijk aan het woord. 
Gelukkig kennen we ook volop uitdrukkingen die de groeimindset ondersteunen, bijvoorbeeld "Oefening baart kunst", "Al doende leert men", "Waar een wil is, is een weg", "Door de zure appel heen bijten" en "Bergen kunnen verzetten".


Help het kind
Gelukkig kun je een kind helpen bij het ontwikkelen van een groeimindset. Bedenk wel dat de overgang van een vaste mindset naar een groeimindset niet eenvoudig is. Alles wat het kind eerder het liefst vermeed, zoals uitdagingen aangaan, fouten maken en inspanningen leveren, moet het nu ineens omarmen. Dat is best spannend en een kind kan jouw hulp er goed bij gebruiken.
Op deze website vind je onder 'Tips voor thuis en op school' verschillende adviezen waarmee je een kind kan helpen bij het ontwikkelen van een groeimindset. Mochten aanpassingen in het pedagogische klimaat rondom het kind niet voldoende zijn, dan biedt het WERKBOEK MINDSET oplossing. Meer informatie vind je onder 'Producten'.

***

HOOGBEGAAFDHEID EN MINDSET
Wanneer je aan kinderen vraagt wat hoogbegaafdheid is, krijg je over het algemeen antwoorden als deze: "Dat je superslim bent", "Het slimste kind van de klas" of "Alles goed kunnen". Kinderen (en volwassenen) gebruiken bij het beschrijven van hoogbegaafdheid vaak termen die te maken hebben met intelligentie, beter zijn dan anderen en goed zijn in iets. Helaas refereert dit soort bewoordingen naar vaste eigenschappen en impliceren ze dat hoogbegaafdheid inhoudt dat je de beste bent of moet zijn.

Daarnaast loopt de ontwikkeling van hoogbegaafde kinderen vaak voor op die van hun leeftijdgenoten. Ze leren zichzelf bijvoorbeeld al heel jong lezen of weten als klein kind al alles over planeten. Natuurlijk worden kinderen hier vaak om geprezen, maar de kans is groot dat deze complimenten gericht zijn op hun intelligentie en het gemak waarmee ze leren, met andere woorden: op vaste eigenschappen. 

Tot slot zijn hoogbegaafde kinderen vaak al op heel jonge leeftijd in staat om kritisch naar zichzelf te kijken. Ze zijn zich bewust van zichzelf in de omgeving en kunnen zich al vroeg met anderen (grotere kinderen of volwassenen) vergelijken. Wanneer ze zien dat anderen dingen kunnen die zijzelf nog niet beheersen, kunnen ze zich dom of niet goed genoeg gaan voelen en zich gaan schamen voor de fouten die ze maken. 

Je kunt je voorstellen dat de kans dat een hoogbegaafd kind een vaste mindset ontwikkelt groot is. In de praktijk zie je dan ook regelmatig gedrag dat past bij de vaste mindset. Er zijn hoogbegaafde kinderen die het vreselijk vinden om verrijkingsopdrachten te maken en die hun werkboekjes zo diep mogelijk in hun laatje verstoppen of alleen de gemakkelijke opdrachten maken. 

Onderzoek (Raeijmaekers, 2012) onderschrijft dit en het blijkt dat de volgende zaken vaker waarneembaar zijn bij hoogbegaafde kinderen dan bij kinderen zonder label:

  • Van mening zijn dat intelligentie niet veranderbaar is
  • 'Vaste' uitleg geven bij het beantwoorden van vragen
  • Slechte punten wijten aan een gebrek aan capaciteiten
  • Hoge inspanning relateren aan een gebrek aan capaciteiten
  • Negatieve reacties geven op kritiek
  • Het gevoel hebben niet goed of slim te zijn bij falen
  • Onzekerheid bij falen
  • Negatieve emoties ervaren bij falen

Interesse in het volledige onderzoek "Vast en zeker hoogbegaafd?"? Stuur een mailtje naar info@hettalentenlab.nl en ontvang het PDF-bestand.

***

LEERPROBLEMEN EN MINDSET
Een kind met leerproblemen loopt het risico een vaste mindset te ontwikkelen, waardoor het gelooft dat verbetering van de situatie onmogelijk is. Deze manier van denken heeft verregaande (negatieve) consequenties voor de ontwikkeling van het kind. Gelukkig is het mogelijk een kind een groeimindset aan te leren waardoor het ontdekt dat het meer kan dan het aanvankelijk dacht.

"Ik ben gewoon slecht in rekenen"
"Ik snap dit niet en zal het ook nooit leren"
"Ik ben gewoon dom"


Bovenstaande uitspraken zijn regelmatig te horen bij kinderen die moeite hebben met onderdelen van de leerstof. Zeker wanneer ze hiervoor ook remedial teaching krijgen, kunnen dit soort ideeën ingeprent raken in het brein van het kind. Het gaat geloven dat het gewoon niet goed genoeg is en nooit beter zal worden. Psychologe Carol Dweck deed hier jarenlang onderzoek naar en ontdekte dat er twee manieren zijn waarop een kind (maar ook een volwassene) over zichzelf kan denken. Ze spreekt over de vaste (fixed) en de groei (growth) mindset.

Mensen met een vaste mindset geloven dat hun kwaliteiten, eigenschappen en intelligentie vaststaan. Als kinderen met een vaste mindset op school ervaren dat ze moeite hebben met bepaalde leerstof, zien zij dit als een vaststaand gegeven waar ze niets aan kunnen veranderen. Een vaste mindset heeft als gevolg dat kinderen uitdagingen vermijden, omdat ze liever geen fouten maken. Want die tonen naar hun idee aan dat ze slecht in iets zijn, of erger nog: dat ze dom zijn. Daarnaast geven kinderen met een vaste mindset snel op bij tegenslagen, zien ze hard werken als iets zinloos, negeren ze kritiek en voelen ze zich bedreigd door kinderen die iets beter kunnen dan zijzelf. Dit alles leidt ertoe dat deze kinderen vaak onder hun kunnen presteren. 

Kinderen met een groeimindset geloven in hun eigen ontwikkelingsmogelijkheden en zien steeds kansen om beter en sterker te worden. Ze omarmen uitdagingen, tonen doorzettingsvermogen bij tegenslagen, zien het leveren van inspanning als iets onmisbaars, staan open voor kritiek en raken geïnspireerd door successen van anderen. Dit alles leidt tot een passie voor leren waardoor kinderen hun potentieel optimaal benutten en steeds beter gaan presteren. 

Het goede nieuws is dat een vaste mindset kan worden omgezet naar een groeimindset. Dit is geen eenvoudig proces, maar door de juiste randvoorwaarden te creëren en kinderen inzicht te geven in de mindsettheorie van Dweck is het wel degelijk mogelijk.